Ператварыўшыся імгненна ў аганёк...

Аўдыяспектакль па творах і лістах Зінаіды Бандарынай і ўспамінах Веры Ніжанкоўскай і
Станіслава Шушкевіча

Сцэнар і рэжысура Інга Лізянгевіч і Святлана Бень

Блізкая сяброўка Вера Ніжанкоўская называла яе «беларускім Дон Кіхотам», а знаемая з ёй з юнацтва паэтка Наталля Вішнеўская — «шалапутай», маючы на ўвазе яе выключную рухавасць і жвавасць характару.

Зінаіда Бандарына — адна з трох самых выбітных беларускіх паэтак эпохі «Маладняку» — безумоўна была надзвычайнай асобай, разгледзець якую, карыстаючыся выключна оптыкай ейных вершаў, аказалася даволі няпроста. У біяграфіі Бандарынай шмат загадак, белых плям. Да гэтага часу абставіны яе смерці застаюцца невядомымі альбо супярэчлівымі. Не менш загадкавым выглядае і тое, што амаль не засталося слядоў яе дзейнасці як мастачкі. Мала вядома і пра яе тэатральную дзейнасць, нібыта важная частка яе творчага шляху знікла без следу. Таму праца над гэтым аўдыёспектаклем мела крыху дэтэктыўнае адценне — нам было вельмі цікава расплесці розныя загадкі з жыцця Зінаіды Бандарынай. Але яны так і засталіся для нас таямніцамі.

Тым не менш, факты, якія ўсё ж такі захаваліся, сведчаць пра чалавека прынцыповага характару і драматычнага лёсу. Бандарына стала адной з нешматлікіх дзяячак мастацтва, якія адкрыта выступілі ў падтрымку сваіх арыштаваных сяброў падчас рэпрэсій 1937 года, за што пацярпела. З гэтай прычыны яе імя, як і многія імёны выдатных беларускіх паэтаў 1920-1930 гадоў, не ўвайшло ў канон беларускай літаратуры і да сённяшняга дня можа быць незнаёмым шырокаму колу беларускіх чытачоў. Найбольш поўнае выданне яе вершаў выйшла ўсяго некалькі гадоў таму ў выдавецтве «Пфляўмбаўм», а з прозай знаёмыя толькі адзінкі.

У выніку мы падышлі да самай вялікай загадкі, якую, бадай, давядзецца разгадваць усім, хто будзе слухаць гэты спектакль: як у той удушлівы, страшны час паэтка змагла захаваць такую чысціню душы, такую неверагодную смеласць і працягваць свой незгасальны пошук праўды нягледзячы ні на што.

Нам вельмі радасна, што да стварэння спектакля нам удалося прыцягнуць вялікую колькасць выдатных беларускіх артыстаў — ад акцёраў сталага ўзросту да самых маленькіх. І нават выйсці на сувязь з іркуцкім калектывам, які захоўвае і выконвае аўтэнтычныя песні беларускіх перасяленцаў. Спектакль напоўнены музыкай і песнямі Жэні Кучмейна, створанымі спецыяльна для гэтага твора.

«Свяціць сябрам» — так апісвае наша гераіня сваю галоўную жыццёвую мэту ў вершы, які стаў эпіграфам да спектакля. І мы вельмі спадзяёмся, што гэтыя словы адрасаваныя таксама і нам — кожнай і кожнаму, хто бліжэй пазнаёміцца з дзіўнай планетай, якая носіць імя Зінаіды Бандарынай.

Сцэнар і рэжысура: Інга Лізянгевіч і Святлана Бень

Музыка: Жэня Кучмейна